Led vs lcd: dit is het verschil (en waarom dat weinig is)

Een led-scherm en een lcd-scherm zijn in de praktijk hetzelfde scherm: een led-tv is namelijk een lcd-tv, maar dan met leds als achtergrondverlichting in plaats van de oudere tl-achtige ccfl-buizen. Je koopt dus geen andere schermtechniek, alleen een andere lichtbron achter dezelfde vloeibare kristallen.

Dit artikel legt uit hoe lcd-technologie werkt, waar led wel en niet iets verandert, en hoe led-lcd zich verhoudt tot oled en qled, twee termen waarmee het vaak door elkaar wordt gehaald. Aan het eind vind je de meestgestelde vragen hierover.

Wat is het verschil tussen led en lcd?

Er is geen echt verschil tussen een led-scherm en een lcd-scherm, want een led-tv is een type lcd-tv. Lcd (liquid crystal display) is de schermtechniek zelf: een laag vloeibare kristallen die licht doorlaten of blokkeren om beeld te vormen. Die kristallen geven zelf geen licht, dus elk lcd-scherm heeft een aparte achtergrondverlichting nodig om zichtbaar te zijn.

Led (light-emitting diode) is niets anders dan de lichtbron die voor die achtergrondverlichting zorgt. Vroeger gebruikten fabrikanten daarvoor ccfl-buizen, een soort dunne tl-buis. Sinds leds goedkoper en energiezuiniger werden, is die ccfl-verlichting vrijwel overal vervangen door leds, en is ‘led-tv’ vooral een marketingterm geworden voor ‘lcd-tv met led-achtergrondverlichting’.

Hoe werkt lcd-technologie precies?

Een lcd-scherm bestaat uit meerdere lagen: een achtergrondverlichting, een laag vloeibare kristallen die per pixel meer of minder licht doorlaten, en een laag kleurfilters die van dat licht een rode, groene of blauwe subpixel maakt. Door de spanning op de kristallen per pixel te sturen, bepaalt het scherm hoeveel licht er doorheen komt en dus hoe helder en welke kleur elke pixel toont.

Omdat de kristallen zelf geen licht maken, is de kwaliteit van de achtergrondverlichting mede bepalend voor het uiteindelijke beeld: hoe fel de leds kunnen schijnen, en hoe precies het scherm die verlichting per zone kan aan- en uitzetten.

Wat is het verschil tussen edge-lit en full-array led?

Binnen led-lcd bestaan twee opstellingen voor de achtergrondverlichting: edge-lit en full-array. Bij edge-lit zitten de leds alleen langs de randen van het scherm en verspreidt het licht zich van daaruit over het hele paneel. Dat maakt het scherm dunner en goedkoper, maar minder precies in het lokaal donker maken van delen van het beeld.

Bij full-array zitten de leds verspreid over het hele achterpaneel, vaak onderverdeeld in dimming-zones die apart aan- en uitgezet kunnen worden (local dimming). Dat geeft doorgaans een dieper zwart en meer contrast in donkere scenes, ten koste van een iets dikkere behuizing en een hogere prijs.

Led-lcd versus oled en qled: waar zit het echte verschil?

Het verschil dat er echt toe doet, zit niet tussen led en lcd, maar tussen led-lcd, oled en qled. Oled werkt fundamenteel anders: daar maakt elke pixel zelf licht, zonder aparte achtergrondverlichting. Een pixel die zwart moet tonen, gaat gewoon helemaal uit, wat een dieper zwart en hoger contrast geeft dan led-lcd kan bereiken. Qled is juist wel een led-lcd-scherm: het voegt een quantum-dot-laag toe tussen de achtergrondverlichting en de kleurfilters, wat voor fellere en zuiverdere kleuren zorgt zonder de kristallen of de achtergrondverlichting zelf te vervangen.

Wanneer kies je een led-lcd-scherm?

Een led-lcd-scherm is een logische keuze in een lichte kamer, omdat lcd-panelen over het algemeen helderder kunnen worden dan oled-panelen en daardoor beter tegen een raam kunnen wanneer er veel omgevingslicht binnenkomt. Led-lcd heeft ook geen risico op inbranding van stilstaande beelden, iets waar oled wel gevoelig voor kan zijn bij bijvoorbeeld een vast logo of een menubalk die lang op hetzelfde scherm blijft staan.

• Een kamer met veel daglicht of felle verlichting waar extra helderheid uitkomst biedt
• Gebruik waarbij hetzelfde beeld lang stilstaat, zoals een menu of een logo
• Wanneer een dieper zwart en hoger contrast in donkere scenes minder zwaar wegen dan de overige eigenschappen van het scherm

Geldt dit verschil ook voor monitors?

Ja, dezelfde uitleg gaat op voor computermonitors. De meeste monitors die als ‘led-monitor’ verkocht worden, zijn ook gewoon lcd-monitoren met een led-achtergrondverlichting, zoals bij onze uitleg over de beste 4k-monitor te zien is. Ook edge-lit versus full-array met local dimming, en de opkomst van oled-varianten, spelen bij monitors op dezelfde manier als bij tv’s.

Veelgestelde vragen